Çift Terapisi Gerçekten İşe Yarıyor Mu?

Evlenmek üzeresiniz veya yıllardır evlisiniz.. veya yeni evlisiniz .. eşinizle üstesinden gelemediğiniz sorunlarınız var. Çok çabaladınız, uğraştınız ama yok, birlikte bir çözüme kavuşamıyor üstüne sorunlarınız üst üste binmeye başlıyor. İşte o esnada ilişki terapisi, çift terapisi, aile danışmanlığı, evlilik terapisi kavramlarından birisini araştırmaya başlıyorsunuz. Çift terapisi işe yarar mı? sorusunu çevrenize danışmaya, internetten araştırma yapmaya başlıyorsunuz. Bir umut, bir çözüm olur mu.. Tam o noktada bu yazıdasınız.

Beni arayıp veya buradan mail atıp çift terapisi ile ilgili bilgi alan danışan adaylarımın %90’ının bana sorduğu sorudur bu. “Hocam (x) sorunu yaşıyoruz, çift terapisi düşünüyoruz ama işe yarar mı bilemedik” diğer soru da hiç beklemeden gelir “Kaç seansta hallolur?”

Çift Terapisinin İşe Yaraması İçin

Çift terapisinde işlevselliğin ön koşulları şu şekilde:

1- Ortada Bir İlişki Olmalı

Öncelikle ortada bir ilişki olmalı. Eşiniz veya sevgilinizle aranızda bir ilişki var mı yoksa siz bir ilişki olarak mı tanımlıyorsunuz, bunun ayrımını yapmalıyız. Tabi ki romantik ilişkiden bahsediyoruz zira çift terapilerinde masada “romantik ilişki” vardır, onu ele alırız. Ama olmayan bir şeyi ele alamayız, partnerinizle aranızda şunları sorgulayın:

• Partnerimle aramda saygı var mı?
• Sevgi var mı? Partnerimle sevgi bağımdan kaynaklı bir ilişki sürdürme çabam var mı? Yoksa farklı bir şeyden dolayı mı ilişki sürdürüyorum?
• Sadakat var mı? Aldatılmış veya aldatmış olabilirsiniz, affetme veya affedilme sürecine hazır mısınız?
• Birlikte ortak zaman geçiriyor musunuz?
• ilişki ortamınız güvenli mi? İlişkide şiddet var mı?
• duygusal ve fiziksel yakınlık var mı? duygu ve cinselliğin olmadığı bir ilişki, romantik değil daha çok ebeveyn-arkadaş ilişkisine dönmüş olabilir.
• Partnerinizle yaşamın geri kalanına, karşılıklı olarak devam etmek istiyor musunuz yoksa tek taraflı bir zorlama mı?

Bu kriterlerden birinde ikisinde sorun yaşıyor olabilirsiniz ama çoğunda sorun yaşıyorsanız ortada bir ilişki kalmamış olabilir. Böyle bir durumda partnerlerden birisi veya ikisi terapinin getireceği dönüşüme uyumlanamazlar, zaman ve maddi kayıp demektir.

2. Partneriniz Çift Terapisi Desteği Konusunda İstekli mi?

En sık karşılaştığım durum bu oluyor. Partnerlerden birisi genel olarak diğerini çift terapisine ikna etmiş olabilir bundan bahsetmiyorum, partnerlerden birisinin kafasında ilişkiyi bitirmiş olması, çift terapisini kesinlikle istememesi ama diğerine duyduğu saygıdan, yılların verdiği minnetten vs. kaynaklı çift terapisine sürüklenerek gelmesi. Unutmamalı ki çift terapisi veya aile danışmanlığında elimizde sihirli bir değnek yok; sizin terapi sürecine vereceğiniz katkı, uyum, çaba, yolunda gitmeyen durumların değişimini veya şekillenmesini sağlayacak. Partnerlerden birisi en ufak da olsa, %1 de olsa, böyle bir çaba içerisine girecek bir motivasyonda değilse çift terapisi etkili olmayacaktır.

3. Sürdürülebilirlik açısından maddiyat

Çift terapisi ücretleri uzmandan uzmana değişmekle birlikte genel olarak asgari ücretin 5 de 1’i veya 6 da 1’i olarak ilerler. Görüşmeler haftalık olur. Kaç seans süreceği kimse tarafından kestirilemez. Değişkendir. Dolayısıyla bu alana bir bütçe ayırmanız gerekecek, ben buna “ilişki yatırımı” diyorum. Ücretini kabul ederek başladığınız bir çift terapisinde genel olarak ilk 3 seans zaten değerlendirme ve uzmanla aranızdaki bağın oluşma süreci olacak. Ortalama en azından 8-10 seans süreceği, maksimumunu bilemediğimiz bir süreç. Bu sebeple böyle bir destek için maddiyatınızın uygun olması, 3-4 seans gördükten sonra sadece maddi kaynaklı bırakma isteğinizin olmaması gerekiyor. Böyle bir durumda çift terapisi işe yaramayacaktır.

Bu hizmeti bir bütün olarak düşünün, bu bütünü 20’ye bölün. Siz 5. veya 7. parçada bıraktığınızda bütünü yani asıl istediğiniz o işe yararlığı elde etmemiş, vakit ve nakit kaybetmiş olacaksınız. Bu bakımdan kendi bütçenize uygun ve CV’sini de beğendiğiniz bir uzmanla başlamanız önemli.

4. Çift terapisi kaç seans sürüyor?

Her insan nasıl benzersiz, her birimizin parmak izi nasıl bir birinden farklıysa, ilişkilerinde her biri benzersiz ve farklıdır. Terapiye getirilen sorun alanları, bu sorun alanlarının kökleşme durumu, kişilerin terapiye cevapları, sorun alanının içeriği gibi bir çok faktör toplam seans sayısını belirliyor, bunu uzmanın dahi bilebilmesi imkansızdır, süreç gösterecektir. Başvuru nedeni olan sorun azalmış, çift seansta öğrendiği teknikleri kendi başına uygular hale gelmiş, suçlama dili azalmış ve her iki partnerde yaşanan durumlarda kendi payını görebiliyor, yaşanan olaylarda ve sorunlardaki döngüler çift tarafından kırılabilmeye başlamışsa uzman bunu fark edip sonlandırma teklif ediyor. Sonrasında 2 haftada bir belki ayda bir kontrol seansları sonucu sonlandırma gerçekleşiyor.

5. Sürmekte olan gizli bir sadakatsizlik olmamalı

Partnerlerden birisinin diğerinden gizlediği böyle bir durum varsa da boşa kürek çekilmiş olur. Çift terapisinde eşler tamamen şeffaf olmalıdır. Süreç sahte bir temelde ilerlememeli.

6. Taraf Tutulmuyor Hissetmeniz Lazım

Her iki partnerde süren çift terapisinde tarafsızlığı hissetmeli. Terapistinizin taraf tuttuğunu düşünüyor veya hissediyorsanız çift terapisi etkili olmayacaktır.

Çift terapisine başvuran ve en azından 8-10 seans düzenli olarak devam eden, terapiye uyumlanan, terapideki öğrendiği teknikleri ilişkisine uyarlayan çiftlerin %80-90’ında kalıcı bir değişim yaşanmakta ve çift terapisi o ilişkide etkili olmakta.

Son olarak özetleyecek olursam: çift terapisinin işe yarayıp yaramayacağı, masada sihirli bir teknik olup olmamasından çok, yukarıdaki altı soruyu kendinize sorduğunuzda nerede durduğunuzla ilgili. Bu maddelerin çoğuna “evet, bizde bu var” diyebiliyorsanız, önünüzde gerçek bir şans var demektir.

Yani asıl soru genelde “çift terapisi işe yarar mı” değil, “biz bu sürece ne kadar hazırız” sorusu oluyor. Hazır olduğunuzu düşünüyor ama hâlâ tereddütlüyseniz, bir uzmanla yapacağınız ilk görüşme -hiçbir taahhüt vermeden-  bu soruların cevabını netleştirmenin en hızlı yolu olacaktır.

Bir noktayı da atlamadan geçmek istemiyorum: kiminle çalıştığınız, yukarıdaki altı madde kadar belirleyici. Türkiye’de “aile danışmanı” veya “çift terapisti” unvanı, ne yazık ki herkesin aynı temelden geldiği bir unvan değil. Lisans eğitimi psikoloji veya psikolojik danışmanlık ve rehberlik olan, üzerine klinik deneyim ve süpervizyon biriktirmiş bir uzmanla; lisansı tamamen farklı bir alanda (örneğin sosyoloji, hemşirelik) olup sadece bir sertifika programıyla bu unvanı almış birini ayırt etmek size kalıyor. Sertifika programları elbette bir katkı sağlar, ama insan psikolojisine, gelişim kuramlarına ve terapötik ilişkiye dair temel bir eğitim almadan sadece sertifikayla çift terapisi yapmaya başlamak, sürecin derinliğini ve güvenliğini doğrudan etkiler. Bu yüzden ilk görüşmeden önce uzmanın lisans alanını, aldığı ek eğitimleri (EFT, sistemik terapi, şema terapi gibi) ve süpervizyon sürecini sorgulamanız, hem zamanınızı hem paranızı korumanın ilk adımı olacaktır.